Йăла-йĕркесене çĕнĕрен чĕртсе тăратасси: манăçа тухнă чăваш вăййисен уявĕ

Çапла аслисем кĕçĕн классенче вĕренекен ачасем валли кăсăк программа хатĕрленĕ. Арçын ачасемпе хĕр ачасем ĕлĕкхи вăйăсемпе паллашнисĕр пуçне вĕсене хăйсем тĕллĕн выляма та пултарнă. Пĕчĕк хăнасем хаваспах çак халăх вăййисене хутшăннă:

 - «Хăпăр» («Лови!») вăр-варлăха аталантаракан хускалмалли вăйă. Вылякансем картана тăраççĕ, пĕрин куçне тутăрса хупласа çыхаççĕ. Унăн ыттисене ярса тытмалла, кам пулнине пĕлмелле. Алла лекнĕ ачана пĕр-пĕр ĕç параççĕ.

 - «Тухăн» - вăйă-ăмăрту, унта хутшăнакансем тĕллеве лекес е кăтарту тăвас тесе черетпе патак е шăмă ывăтаççĕ. Çакăн йышши вăйăсем çивĕчлĕхе аталантараççĕ.

 - «Кăвак» - сикмелли е хусканусем тумалли вăйă, ытларах чухне вăйă вăхăтĕнче юрланă. Вăл координацие тата ритм туйăмне аталантарма пулăшнă.

 - «Атăл»  - хăваласа çитмелли вăйă, унта тытакан палăртнă территори тăрăх чупакансене ярса тытмалла. Çакăн пек вăйăсем ача-пăча уявĕсен уйрăлми пайĕ шутланнă.

 - «Кăлăш» - хĕр ачасем хушшинче сарăлнă лăпкă та чее, тупсăмне тупмалли вăйă. Апла пулин те ăна арçын ачасем те выляма юратнă.  Вăл тимлĕхе, лăпкăлăха аталантарать, ыттисене сăнама вĕрентет.   

Асăнса тухнă вăйăсен пĕлтерĕшĕ йăпанура кăна мар, вĕсем ачасене воспитани пама, йăла-йĕркесене ăша хывма пулăшнă. Сăмахран, хăш-пĕр вăйăсене пĕр-пĕр уявра кăна – Сурхуринче (чăвашсен Çĕнĕ çулĕ), Акатуйра е Уявра – вылянă. Вĕсенче пуян тухăç, сывлăх тата ырлăх суннă.

Культура ĕçченĕсем мероприятинче чĕлхе аспектне те пысăк тимлĕх уйăрнă. Аслисем вăйăсен ячĕсене чăвашла ăнлантарса панă, вĕсенче усă куракан каларăшсемпе юрăсене калама вĕрентнĕ. Çакă тăван чĕлхене упраса хăварас, наци уйрăмлăхне çирĕплетес ĕçре пĕлтерĕшлĕ утăм пулса тăрĕ.

Халăх вăййисем – ĕлĕкхипе паянхи кунсем хушшинчи чĕрĕ çыхăну, вăл аслисемпе ачасене пĕрле ĕçлеме тата йăла-йĕркесене хисеплеме вĕрентет.  

Чекмагуш районĕ, Юмаш ялĕ.